Denetim süreci, bazı durumlarda denetçinin uzmanlık alanı dışında kalan teknik, hukuki ya da finansal konuları da kapsamaktadır. Bu gibi durumlarda, sorumlu denetçi denetim görüşü oluşturmak için gerekli olan yeterli ve uygun denetim kanıtının elde edilmesinde, denetçi muhasebe ve denetim dışı uzmanlığa sahip kişilerden faydalanabilir. Uzmanların çalışmalarının kullanılmasına ilişkin; uluslararası standartlarla paralel olarak Türkiye’de de Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayınlanan Bağımsız Denetim Standardı 620 (BDS 620) denetçinin uzman ve diğer denetçi çalışmalarından nasıl faydalanabileceğine ilişkin temel ilke ve yükümlülükleri belirlemektedir.
BDS 620 kapsamında uzmanlar, muhasebe ve denetim dışı bir alanda bilgi ve deneyime sahip ve denetim ekibinin bir parçası olmayan bir gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlanmaktadır. Söz konusu uzmanlardan faydalanılması halinde, denetçinin yerine getirmesi gereken bir takım sorumluluklar mevcuttur;
(a) Uzman kullanımına duyulan ihtiyacın belirlenmesi: Denetim konusu işlemin karmaşıklığı, önemli yanlışlık riski taşıyıp taşımadığı ve denetçinin kendi bilgi ve deneyimiyle yeterli kanıt sağlayıp sağlayamayacağı dikkate alınmalıdır.
(b) Uzmanın yeterliliği, yetkinliği ve tarafsızlığı: Denetçi, uzmanın mesleki geçmişi, uzmanlık alanına dair nitelikleri ve bağımsızlığı gibi hususları değerlendirerek, uzman görüşüne güven duyulup duyulamayacağına karar vermelidir.
(c) Uzmanla yapılacak çalışmanın çerçevesi: Uzmandan ne beklendiği, hangi konuda ne tür bir çalışma yapılacağı, iletişim yöntemleri ve raporlama usulleri, gizlilik yükümlülükleri gibi konular yazılı bir anlaşmayla netleştirilmelidir.
(d) Uzman görüşünün denetim açısından yeterliliği: Elde edilen sonuçlar, kullanılan yöntemler ve varsayımlar denetçi tarafından eleştirel bir bakış açısıyla incelenmeli; çelişkili veya yetersiz bulunan hususlar için ilave prosedürler uygulanmalı ve mesleki şüphe ilkesini gözeterek hareket etmelidir.
(e) Denetim prosedürlerinin niteliği, zamanlaması ve kapsamı: Uzmanın çalışmasına ilişkin yürütülecek denetim prosedürlerinin kapsamı belirlenirken; uzman görüşünün konusunun niteliği, bu konuya ilişkin önemli yanlışlık riskleri, uzman çalışmasının denetim bağlamındaki ağırlığı, denetçinin uzmanın önceki çalışmalarına dair bilgi ve tecrübesi ile uzmanın denetim firmasının kalite kontrol sistemine tabi olup olmadığı dikkate alınmalıdır.
Uzmanlar ile yapılan çalışma sonucunda elde edilen bilgiler, ancak bu şartlar yerine getirildiğinde denetim kanıtı olarak kabul edilebilmektedir.
BSD 620’de açıkça belirtildiği üzere denetim görüşüne ilişkin tüm sorumluluk denetçiye aittir, uzman görüşü bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Ayrıca denetim raporunda uzmana, olumlu görüş durumlarında atıf yapmak da uygun görülmemektedir. Bunun yanında mevzuat gereği veya olumsuz görüş durumlarında atıfta bulunulması mümkün olmaktadır; ancak bu durumda bile denetim görüşüne ilişkin sorumluluğun denetçiye ait olduğu açıkça belirtilmelidir.
Kaynaklar
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu. (2019). Bağımsız Denetim Standardı 620: Uzman çalışmalarının kullanılması. https://www.kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/Duyurular/v2/BDS/BDS_620_kurumsitesi.pdf