İç kontrolün unsurları genel olarak beş temel bileşen altında ele alınmaktadır. Etkili bir iç kontrol sisteminin oluşturulabilmesi için söz konusu unsurların birbiriyle uyumlu şekilde işlemesi gerekmektedir (Akyel, 2010);
Kontrol ortamı: Kurumun etik değerleri, yönetim anlayışı, organizasyon yapısı, yetki ve sorumluluk dağılımı ile çalışanların iç kontrole ilişkin farkındalığını ifade eder. İç kontrol sisteminin temelini oluşturan bu unsur, diğer bileşenlerin etkin şekilde işlemesine zemin hazırlar.
Risk değerlendirmesi: Kurumun amaç ve hedeflerine ulaşmasını engelleyebilecek iç ve dış risklerin belirlenmesi, analiz edilmesi ve bu risklere karşı gerekli önlemlerin planlanması sürecidir.
Kontrol faaliyetleri: Belirlenen riskleri azaltmak ve kurum hedeflerine ulaşılmasını sağlamak amacıyla oluşturulan politika, prosedür ve uygulamalardan oluşur. Onay, yetkilendirme, görevlerin ayrılığı ve kayıtların kontrolü bu faaliyetlere örnek gösterilebilir.
Bilgi ve iletişim: Kurum içinde gerekli bilgilerin doğru, zamanında ve ilgili kişilere aktarılmasını sağlayan süreçtir. Bu unsur, çalışanların görevlerini yerine getirebilmesi ve yönetimin sağlıklı karar alabilmesi açısından önem taşır.
İzleme: İç kontrol sisteminin etkinliğinin düzenli olarak değerlendirilmesi ve ortaya çıkan eksikliklerin giderilmesine yönelik çalışmaların yapılmasıdır. İzleme, sistemin güncel, etkili ve kurum ihtiyaçlarına uygun kalmasını sağlar.
Kaynaklar
Akyel, R. (2010). Türkiye’de İç Kontrol Kavramı, Unsurları ve Etkinliğinin Değerlendirilmesi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 17(1), 83-97. https://izlik.org/JA52LT82EA